Kaderimiz Zaten Belliyse Neden Sorumluyuz?

Kader ve Özgür İrade: "Kaderimiz Zaten Belliyse Neden Sorumluyuz?" Sorusuna Cevap

İnsan ve evren tasavvurunda en çok sorgulanan konulardan biri olan kader ve özgür irade ilişkisi, sorumluluğumuzun temelini oluşturur. Kader, neyi seçeceğimizi belirleyen bir zorlama değil, Allah'ın sonsuz ilmiyle bizim seçimlerimizi önceden bilmesidir. Sorumluluğumuz, tercihlerimizi kendi irademizle yapmamızdan kaynaklanır.Bu karmaşık ilişkiyi ve neden sorumlu olduğumuzu daha iyi anlamak için iki temel irade kavramını incelemek gerekir:1. İki Türlü İrade AyrımıKülli İrade: İnsanın kendi inisiyatifi dışında olan, doğduğu yeri, zamanı, cinsiyetini ve temel biyolojik özelliklerini kapsayan iradedir. İnsan bu alandaki seçimlerinden dolayı sorumlu tutulmaz.Cüzi İrade: İnsana verilen seçme hakkı ve özgürlüğüdür. İyilik veya kötülük yapmak, hangi yolu seçeceğimize karar vermek bu iradenin alanına girer. İnsanın sorumlu olduğu alan tam olarak burasıdır.2. İlahî İlim ve Kader KavramıÖnceden Bilmek, Zorlamak Değildir: Allah'ın sonsuz ilmiyle (zamanı kuşatmasıyla), bir insanın gelecekte ne yapacağını önceden bilmesi, o kişiyi o eylemi yapmaya zorlamaz. Bilgi, fiilin zorunlu sebebi değildir.Tercih Kuldan, Yaratma Allah'tandır: Kul kendi hür iradesiyle bir seçime yönelir, Allah da o seçimi yaratır. Dolayısıyla kaderde yazılı olan şey, bizim kendi özgür irademizle yapacağımız tercihlerdir.3. Neden Sorumluyuz?Sorumluluğun kaynağı, hayatın bir sınav alanı olmasıdır. Eğer kader önceden belirlenmiş ve insanın iradesi hiç olmasaydı, iyilik veya kötülük yapmanın, adalet veya adaletsizliğin bir anlamı kalmazdı. İrade, insanın kendi yolunu çizebilmesi için verilmiş bir yetkidir.Eğer isterseniz, konuyu daha derinlemesine incelemek için şunlara göz atabiliriz:Bu konunun felsefi determinizm (felsefi belirlenimcilik) ile olan ilişkisiTeolojik olarak Cebriye ve Kaderiye gibi farklı mezheplerin konuya bakış açılarıİslami kaynaklarda yer alan ayet ve hadislerin konuyu ele alış biçimi